Οι Γερμανοί του ’30 δεν έκαναν τίποτα. Εμείς κάνουμε κάτι διαφορετικό;

Σε κάθε συζήτηση που γίνεται για το Ναζισμό και όσα προηγήθηκαν του Β’ΠΠ, πάντα θα υπάρξει κάποιος που θα αναρωτηθεί πώς είναι δυνατόν να μην κατάλαβε ο απλός κόσμος τι ερχόταν ώστε να το σταματήσει. Ενδιαφέρουσα, αλλά εξαιρετικά αφελής ερώτηση, και μάλιστα με μια δυσάρεστη έκπληξη. Read more

Μια σύγκριση των δημοψηφισμάτων σε Ελλάδα και Αγγλία

© Copyright 2015 Paresh Nath

Το δημοψήφισμα για το Brexit ήταν το δεύτερο που παρακολούθησα με προσοχή. Η ερώτησή του είναι αρκετά ξεκάθαρη, χωρίς να σηκώνει παρερμηνείες: Should the United Kingdom remain a member of the European Union or leave the European Union?

Σε αντίθεση με το προγραμματισμένο αγγλικό δημοψήφισμα, το ελληνικό ήταν βιαστικό και η ερώτηση υπερβολικά ασαφής και μεγάλη, γι’ αυτό και την βάζω σε υπερσύνδεσμο. Παρ’ όλα αυτά, το ερώτημα δεν ήταν για Grexit από την Ευρωζώνη ή από την ΕΕ. Με βάση δύο δημοσκοπήσεις της περιόδου [ALCO, Πανεπιστήμιο Μακεδονίας] η πλειοψηφία του κόσμου, ούτως ή άλλως, δεν επιθυμούσε έξοδο από την Ευρωζώνη.

Έχοντας ξεκαθαρίσει λοιπόν αυτό το θολό τοπίο για όσους συγκρίνουν τα δύο δημοψηφίσματα ως Brexit vs Grexit, ας τα συγκρίνουμε λίγο με διαφορετικούς όρους:

Μικροπολιτικοί στόχοι

Ο Τσίπρας εξήγγειλε το δημοψήφισμα σε μια προσπάθεια είτε να πάρει ένα ΌΧΙ για να εκβιάσει τους δανειστές (πράγμα που προσπάθησε ανεπιτυχώς να κάνει) είτε για να πάρει ένα ΝΑΙ και να προχωρήσει πιο γρήγορα σε ένα μνημόνιο (πράγμα που έκανε), για το οποίο θα έφερε μικρή ευθύνη (sic) αφού θα ήταν «απόφαση του λαού». Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία πλέον ότι η χώρα μόνο έχασε από την καιροσκοπική και επικίνδυνη αντίδραση του Τσίπρα.

Αντίστοιχους μικροπολιτικούς στόχους είχε και ο Κάμερον. Ο ευρωσκεπτικισμός ήταν ανέκαθεν αναπόσπαστο κομμάτι της πολιτικής στην Αγγλία και αυτό γιατί το όραμα της ΕΕ (και η σημερινή ηγεμονία της Γερμανίας και της Γαλλίας) έρχεται σε ευθεία σύγκρουση με την αλλοτινή κυρίαρχη θέση της Αγγλίας στον κόσμο (Commonwealth). Θέλοντας, λοιπόν, να καθησυχάσει τους ευρωσκεπτικιστές στο κόμμα του (στελέχη και ψηφοφόρους) και, για να ανακόψει την διαρροή τους προς το αμιγώς ευρωσκεπτικιστικό/ξενοφοβικό UKIP του Νάιτζελ Φάρατζ, ο Κάμερον υποσχέθηκε να διεξάγει ευρωδημοψήφισμα σε περίπτωση που οι Συντηρητικοί (Tories) κέρδιζαν τις εκλογές τον Μάιο του 2015 – όπως και έγινε.

Οι θέσεις των κομμάτων

Τον Ιούλιο του 2015 είχε γίνει μια μεγάλη συζήτηση για το αν δικαιούνταν η συγκυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ να πάρει θέση για το δημοψήφισμα και αν έπρεπε να ξοδέψει κρατικό χρήμα στην υποστήριξη της μίας άποψης. Προσωπικά, θεωρώ ότι δε θα έπρεπε οι κυβερνήσεις να παίρνουν θέση, αλλά η εμπειρία από την Ελλάδα και την Αγγλία δείχνει ότι είναι κάτι που απλά συμβαίνει.

Ο Κάμερον και 24 υπουργοί του υποστηρίζουν ανοιχτά το Remain, αλλά 6 υπουργοί υποστηρίζουν το Leave. Ο Κόρμπιν και οι Εργατικοί (Labour) έχουν ταχθεί σαν κόμμα υπέρ του Remain, αλλά υπάρχουν βουλευτές που θα ψηφίσουν Leave. Έχει ενδιαφέρον αυτή η σελίδα του BBC όπου μπορούν οι πολίτες να δουν αναλυτικά πώς θα ψηφίσουν οι βουλευτές της περιοχής τους.

Το τι θα γίνει την επόμενη του δημοψηφίσματος είναι ακόμα θολό. Σε περίπτωση Brexit, ενδέχεται ο Κάμερον να παραιτηθεί και να αναλάβει ο Μπόρις Τζόνσον (Leave), ο πρώην δήμαρχος του Λονδίνου. Σε περίπτωση Remain, ενδέχεται ο Κάμερον να αντικαταστήσει τους αντιφρονούντες υπουργούς.

Πόλωση και διχασμός

Πόλωση υπήρξε στην Ελλάδα και στην Αγγλία. Διχασμός όμως υπήρξε μόνο στην Ελλάδα.

Θυμόμαστε λογικά όλοι πώς τα στρατόπεδα του ΝΑΙ και του ΌΧΙ απαντούσαν το ένα στο άλλο. Από τη μία, οι Μένουμε Ευρώπη μιλούσαν για σταλινικό κράτος και για άπλυτους που θέλουν να κάνουν τη χώρα Βενεζουέλα. Από την άλλη, οι οπαδοί του ΌΧΙ χλεύαζαν τους πρώτους ως Γερμανοτσολιάδες και τους κατηγορούσαν ότι ήθελαν να φτωχοποιήσουν την χώρα με άλλο ένα Μνημόνιο.

Αντίθετα, στην Αγγλία, ο καθένας υποστηρίζει την άποψή του χωρίς να χλευαστεί (εκτός και αν εκφράζει ρατσιστικές απόψεις). Δεν ξέρω αν αυτό οφείλεται σε ένα πιο ώριμο επίπεδο δημόσιου διαλόγου ή στο γεγονός ότι ένα μεγάλο κομμάτι και των δύο πλευρών αναγνωρίζει πόσο περίπλοκο είναι το θέμα για να παθιαστεί με τη μία ή την άλλη άποψη.

ΜΜΕ

Και ως ΜΜΕ εννοώ αυτά που θεωρεί η πλειοψηφία του κόσμου σοβαρά και επικρατούν σε τηλεθέαση και τιράζ: BBC, ITV, Channel 4, Guardian, Independent, Telegraph, Metro, Times, ΕΡΤ, Mega, ANT1, ALPHA, ΣΚΑΪ, Βήμα, Νέα, Καθημερινή, Real News, Εφημερίδα των Συντακτών. Δεν περιλαμβάνω ούτε κομματικά μέσα όπως Στο Κόκκινο, Χωνί, Αυγή, Ριζοσπάστη κλπ, που ακολουθούν μόνο οι ψηφοφόροι των συγκεκριμένων κομμάτων, ούτε τον κίτρινο τύπο, πχ Sun, Daily Mail, Espresso.

Εδώ λοιπόν συμβαίνει κάτι οξύμωρο: οι αγγλικές εφημερίδες (αλλά όχι τα κανάλια) παραδοσιακά, σαν οργανισμοί, εκφράζουν ξεκάθαρα τη θέση τους σε μια εκλογική διαδικασία (εδώ οι θέσεις τους για το δημοψήφισμα). Ταυτόχρονα όμως παρουσιάζουν τις θέσεις και των δύο πλευρών, και όχι μόνο από πολιτικούς. Φιλοξενούνται αναλυτές, οικονομολόγοι, στατιστικολόγοι και επαγγελματίες από διάφορους χώρους που εκφράζουν την άποψή τους με κόσμιο τρόπο και χωρίς υπερβολές. Στην τηλεόραση, πάλι, οι δημοσιογράφοι δεν παίρνουν θέση, δεν χαϊδεύουν τους εκπροσώπους της μίας πλευράς ούτε εξετάζουν σαν ιεροδικαστές τους εκπροσώπους της άλλης.

Αντίθετα, αυτό που θυμάμαι από τα ελληνικά ΜΜΕ (και η άποψή μου είναι, προφανώς, υποκειμενική) ήταν να μιλάνε για το θέμα κυρίως πολιτικοί, που εξέφραζαν την κομματική τους άποψη μεταφέροντας σε τηλεοπτικά στούντιο την πόλωση της κοινωνίας. Παρόλο που τα ΜΜΕ σαν οργανισμοί δεν πήραν ξεκάθαρη θέση, ίσως προσπαθώντας να διατηρήσουν την «ανεξαρτησία» τους, την βρώμικη δουλειά την έκαναν οι δημοσιογράφοι τους:

Στην Αγγλία προς το παρόν δεν έχω δει κάτι αντίστοιχο. Τα νούμερα που παραθέτουν έχουν ΌΛΑ πηγή. Οι δηλώσεις το ίδιο. Όταν εκφράζουν μια άποψη, βρίσκεται σε εισαγωγικά ακριβώς όπως ειπώθηκε και όχι σύμφωνα με την κρίση του δημοσιογράφου.

Στερεότυπα

«Οι ξένοι παίρνουν τα επιδόματα», ταυτόχρονα βέβαια «οι ξένοι μας παίρνουν τις δουλειές», «οι αριστεροί θέλουν να μας κάνουν σοβιετία», «οι φιλελεύθεροι είναι κρατικοδίαιτοι». Τέσσερις φράσεις από Αγγλία και Ελλάδα που μου έχουν μείνει ως βαθιά στερεοτυπικές. Δε θα επεκταθώ περαιτέρω, γιατί δεν υπάρχει λόγος. Στερεότυπα θα υπάρχουν πάντα και δυστυχώς, όλοι κατά καιρούς θα πέσουμε θύματά τους. Καλό είναι κάθε τόσο όμως να κάνουμε την αυτοκριτική μας.

Συμπέρασμα

Μετά τα όσα έχω δει φέτος από Αμερική και Αγγλία, η πολιτική στην Ελλάδα δεν μου φαίνεται πια τόσο σουρεαλιστική όσο νόμιζα. Η φλοτίλα στον Τάμεση, για παράδειγμα, νομίζω ότι ξεπερνάει σε γραφικότητα πολλά ελληνικά παραδείγματα, ενώ η αφίσα του UKIP σοκάρει με τον ωμό ρατσισμό της (δεν ξέρω αν θα βλέπαμε κάτι αντίστοιχο από ελληνικό κόμμα, εκτός της νεοναζιστικής Χρυσής Αυγής).

Η δολοφονία της Κοξ, η πρώτη δολοφονία βουλευτή σε 26 χρόνια, ήταν ένα «wake up call» για πολλούς, γι’ αυτό και αποφασίστηκε και από τα δύο στρατόπεδα να αναστείλουν τις εκστρατείες τους. Ο Κάμερον και ο Κόρμπιν εμφανίστηκαν μαζί δίνοντας ένα παράδειγμα ενότητας, σε αντίθεση με τις αλληλοκατηγορίες που έχουμε δει στην Ελλάδα σε περιπτώσεις φυσικής βίας εναντίον βουλευτών.

Αυτό που με ανησυχεί προσωπικά είναι ότι η ξενοφοβία και ο ρατσισμός εκλογικεύονται και εκφράζεται πλέον ανοιχτά σαν άποψη στην Αγγλία. Παρά τα δικά μας θέματα με την ξενοφοβία, δεν ξέρω αν θα μπορούσαμε να συγκριθούμε σε επίπεδο ξενοφοβίας αυτή τη δεδομένη στιγμή.

Τέλος, η δική μου άποψη: η Ευρώπη οφείλει να παραμείνει ενωμένη, αλλά την ίδια στιγμή ΕΠΙΒΑΛΛΕΤΑΙ να αλλάξει, αν θέλει να έχει μέλλον. Αν δεν γίνουν οι απαραίτητες μεταρρυθμίσεις, που θα ενισχύσουν το κοινό όραμα και τη κοινή ισότιμη συμμετοχή, τότε ο ευρωσκεπτικισμός θα ανεβαίνει ενισχύοντας την ξενοφοβία, το ρατσισμό και εντέλει τον νεοφασισμό που θα ρίξει τα εθνικά κράτη στο σκοταδισμό.

Όταν η αποποινικοποίηση του ρατσισμού βαφτίζεται “άποψη”

Η γλώσσα είναι το πιο σημαντικό εργαλείο που έχουμε. Γι’ αυτό πρέπει να το χρησιμοποιούμε σωστά. Ο μόνος ασφαλής τρόπος για να το κάνουμε είναι να χρησιμοποιούμε τις κατάλληλες λέξεις στο κατάλληλο πλαίσιο.

Υπάρχουν πολλές λέξεις και πολλές παρομοιώσεις που έχουν διττή σημασία. Υπάρχουν όμως και άλλες που δεν έχουν. Για παράδειγμα, η παρομοίωση οποιουδήποτε με πίθηκο είναι ρατσιστική και αυτό δεν είναι κάτι καινούριο. Read more

Contact me