Το πρόβλημα που η Ελλάδα δεν γνωρίζει ότι έχει

Όλες αυτές τις εβδομάδες ετοίμαζα μια σημαντική παρουσίαση και επιτέλους ήρθε η βδομάδα που θα την παρουσιάσω. Το θέμα της είναι το όραμα για το leadership development το 2020 στην εταιρεία που εργάζομαι. Παρότι το θέμα είναι άσχετο με την Ελλάδα, δεν γινόταν να μην αναλογιστώ την περίπτωση μας και το πού βρισκόμαστε σε αυτό το κομμάτι.

Read more

Έξι χρόνια στο εξωτερικό: ετοιμάζοντας ένα νέο ξεκίνημα

Σαν σήμερα πριν τρία χρόνια έγραψα αυτό το κείμενο, που έγινε viral για κάποιες εβδομάδες και εξακολουθεί να είναι το πιο δημοφιλές στο stefivos.com. Ακολούθησε μια βροχή από μηνύματα, e-mails και friend requests που δεν είχε να κάνει με το αν ήταν καλογραμμένο ή όχι, αλλά με το ότι ήταν μια ειλικρινής κατάθεση των εμπειριών μου, οι οποίες ήταν πολύ κοινές με αυτές των χιλιάδων άλλων Ελλήνων που έφυγαν από την μαμά πατρίδα τα τελευταία χρόνια. Σήμερα κλείνω άλλα τρία χρόνια στο εξωτερικό και κάνω τον δεύτερο απολογισμό.

Read more

Μια σύγκριση των δημοψηφισμάτων σε Ελλάδα και Αγγλία

© Copyright 2015 Paresh Nath

Το δημοψήφισμα για το Brexit ήταν το δεύτερο που παρακολούθησα με προσοχή. Η ερώτησή του είναι αρκετά ξεκάθαρη, χωρίς να σηκώνει παρερμηνείες: Should the United Kingdom remain a member of the European Union or leave the European Union?

Σε αντίθεση με το προγραμματισμένο αγγλικό δημοψήφισμα, το ελληνικό ήταν βιαστικό και η ερώτηση υπερβολικά ασαφής και μεγάλη, γι’ αυτό και την βάζω σε υπερσύνδεσμο. Παρ’ όλα αυτά, το ερώτημα δεν ήταν για Grexit από την Ευρωζώνη ή από την ΕΕ. Με βάση δύο δημοσκοπήσεις της περιόδου [ALCO, Πανεπιστήμιο Μακεδονίας] η πλειοψηφία του κόσμου, ούτως ή άλλως, δεν επιθυμούσε έξοδο από την Ευρωζώνη.

Έχοντας ξεκαθαρίσει λοιπόν αυτό το θολό τοπίο για όσους συγκρίνουν τα δύο δημοψηφίσματα ως Brexit vs Grexit, ας τα συγκρίνουμε λίγο με διαφορετικούς όρους:

Μικροπολιτικοί στόχοι

Ο Τσίπρας εξήγγειλε το δημοψήφισμα σε μια προσπάθεια είτε να πάρει ένα ΌΧΙ για να εκβιάσει τους δανειστές (πράγμα που προσπάθησε ανεπιτυχώς να κάνει) είτε για να πάρει ένα ΝΑΙ και να προχωρήσει πιο γρήγορα σε ένα μνημόνιο (πράγμα που έκανε), για το οποίο θα έφερε μικρή ευθύνη (sic) αφού θα ήταν «απόφαση του λαού». Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία πλέον ότι η χώρα μόνο έχασε από την καιροσκοπική και επικίνδυνη αντίδραση του Τσίπρα.

Αντίστοιχους μικροπολιτικούς στόχους είχε και ο Κάμερον. Ο ευρωσκεπτικισμός ήταν ανέκαθεν αναπόσπαστο κομμάτι της πολιτικής στην Αγγλία και αυτό γιατί το όραμα της ΕΕ (και η σημερινή ηγεμονία της Γερμανίας και της Γαλλίας) έρχεται σε ευθεία σύγκρουση με την αλλοτινή κυρίαρχη θέση της Αγγλίας στον κόσμο (Commonwealth). Θέλοντας, λοιπόν, να καθησυχάσει τους ευρωσκεπτικιστές στο κόμμα του (στελέχη και ψηφοφόρους) και, για να ανακόψει την διαρροή τους προς το αμιγώς ευρωσκεπτικιστικό/ξενοφοβικό UKIP του Νάιτζελ Φάρατζ, ο Κάμερον υποσχέθηκε να διεξάγει ευρωδημοψήφισμα σε περίπτωση που οι Συντηρητικοί (Tories) κέρδιζαν τις εκλογές τον Μάιο του 2015 – όπως και έγινε.

Οι θέσεις των κομμάτων

Τον Ιούλιο του 2015 είχε γίνει μια μεγάλη συζήτηση για το αν δικαιούνταν η συγκυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ να πάρει θέση για το δημοψήφισμα και αν έπρεπε να ξοδέψει κρατικό χρήμα στην υποστήριξη της μίας άποψης. Προσωπικά, θεωρώ ότι δε θα έπρεπε οι κυβερνήσεις να παίρνουν θέση, αλλά η εμπειρία από την Ελλάδα και την Αγγλία δείχνει ότι είναι κάτι που απλά συμβαίνει.

Ο Κάμερον και 24 υπουργοί του υποστηρίζουν ανοιχτά το Remain, αλλά 6 υπουργοί υποστηρίζουν το Leave. Ο Κόρμπιν και οι Εργατικοί (Labour) έχουν ταχθεί σαν κόμμα υπέρ του Remain, αλλά υπάρχουν βουλευτές που θα ψηφίσουν Leave. Έχει ενδιαφέρον αυτή η σελίδα του BBC όπου μπορούν οι πολίτες να δουν αναλυτικά πώς θα ψηφίσουν οι βουλευτές της περιοχής τους.

Το τι θα γίνει την επόμενη του δημοψηφίσματος είναι ακόμα θολό. Σε περίπτωση Brexit, ενδέχεται ο Κάμερον να παραιτηθεί και να αναλάβει ο Μπόρις Τζόνσον (Leave), ο πρώην δήμαρχος του Λονδίνου. Σε περίπτωση Remain, ενδέχεται ο Κάμερον να αντικαταστήσει τους αντιφρονούντες υπουργούς.

Πόλωση και διχασμός

Πόλωση υπήρξε στην Ελλάδα και στην Αγγλία. Διχασμός όμως υπήρξε μόνο στην Ελλάδα.

Θυμόμαστε λογικά όλοι πώς τα στρατόπεδα του ΝΑΙ και του ΌΧΙ απαντούσαν το ένα στο άλλο. Από τη μία, οι Μένουμε Ευρώπη μιλούσαν για σταλινικό κράτος και για άπλυτους που θέλουν να κάνουν τη χώρα Βενεζουέλα. Από την άλλη, οι οπαδοί του ΌΧΙ χλεύαζαν τους πρώτους ως Γερμανοτσολιάδες και τους κατηγορούσαν ότι ήθελαν να φτωχοποιήσουν την χώρα με άλλο ένα Μνημόνιο.

Αντίθετα, στην Αγγλία, ο καθένας υποστηρίζει την άποψή του χωρίς να χλευαστεί (εκτός και αν εκφράζει ρατσιστικές απόψεις). Δεν ξέρω αν αυτό οφείλεται σε ένα πιο ώριμο επίπεδο δημόσιου διαλόγου ή στο γεγονός ότι ένα μεγάλο κομμάτι και των δύο πλευρών αναγνωρίζει πόσο περίπλοκο είναι το θέμα για να παθιαστεί με τη μία ή την άλλη άποψη.

ΜΜΕ

Και ως ΜΜΕ εννοώ αυτά που θεωρεί η πλειοψηφία του κόσμου σοβαρά και επικρατούν σε τηλεθέαση και τιράζ: BBC, ITV, Channel 4, Guardian, Independent, Telegraph, Metro, Times, ΕΡΤ, Mega, ANT1, ALPHA, ΣΚΑΪ, Βήμα, Νέα, Καθημερινή, Real News, Εφημερίδα των Συντακτών. Δεν περιλαμβάνω ούτε κομματικά μέσα όπως Στο Κόκκινο, Χωνί, Αυγή, Ριζοσπάστη κλπ, που ακολουθούν μόνο οι ψηφοφόροι των συγκεκριμένων κομμάτων, ούτε τον κίτρινο τύπο, πχ Sun, Daily Mail, Espresso.

Εδώ λοιπόν συμβαίνει κάτι οξύμωρο: οι αγγλικές εφημερίδες (αλλά όχι τα κανάλια) παραδοσιακά, σαν οργανισμοί, εκφράζουν ξεκάθαρα τη θέση τους σε μια εκλογική διαδικασία (εδώ οι θέσεις τους για το δημοψήφισμα). Ταυτόχρονα όμως παρουσιάζουν τις θέσεις και των δύο πλευρών, και όχι μόνο από πολιτικούς. Φιλοξενούνται αναλυτές, οικονομολόγοι, στατιστικολόγοι και επαγγελματίες από διάφορους χώρους που εκφράζουν την άποψή τους με κόσμιο τρόπο και χωρίς υπερβολές. Στην τηλεόραση, πάλι, οι δημοσιογράφοι δεν παίρνουν θέση, δεν χαϊδεύουν τους εκπροσώπους της μίας πλευράς ούτε εξετάζουν σαν ιεροδικαστές τους εκπροσώπους της άλλης.

Αντίθετα, αυτό που θυμάμαι από τα ελληνικά ΜΜΕ (και η άποψή μου είναι, προφανώς, υποκειμενική) ήταν να μιλάνε για το θέμα κυρίως πολιτικοί, που εξέφραζαν την κομματική τους άποψη μεταφέροντας σε τηλεοπτικά στούντιο την πόλωση της κοινωνίας. Παρόλο που τα ΜΜΕ σαν οργανισμοί δεν πήραν ξεκάθαρη θέση, ίσως προσπαθώντας να διατηρήσουν την «ανεξαρτησία» τους, την βρώμικη δουλειά την έκαναν οι δημοσιογράφοι τους:

Στην Αγγλία προς το παρόν δεν έχω δει κάτι αντίστοιχο. Τα νούμερα που παραθέτουν έχουν ΌΛΑ πηγή. Οι δηλώσεις το ίδιο. Όταν εκφράζουν μια άποψη, βρίσκεται σε εισαγωγικά ακριβώς όπως ειπώθηκε και όχι σύμφωνα με την κρίση του δημοσιογράφου.

Στερεότυπα

«Οι ξένοι παίρνουν τα επιδόματα», ταυτόχρονα βέβαια «οι ξένοι μας παίρνουν τις δουλειές», «οι αριστεροί θέλουν να μας κάνουν σοβιετία», «οι φιλελεύθεροι είναι κρατικοδίαιτοι». Τέσσερις φράσεις από Αγγλία και Ελλάδα που μου έχουν μείνει ως βαθιά στερεοτυπικές. Δε θα επεκταθώ περαιτέρω, γιατί δεν υπάρχει λόγος. Στερεότυπα θα υπάρχουν πάντα και δυστυχώς, όλοι κατά καιρούς θα πέσουμε θύματά τους. Καλό είναι κάθε τόσο όμως να κάνουμε την αυτοκριτική μας.

Συμπέρασμα

Μετά τα όσα έχω δει φέτος από Αμερική και Αγγλία, η πολιτική στην Ελλάδα δεν μου φαίνεται πια τόσο σουρεαλιστική όσο νόμιζα. Η φλοτίλα στον Τάμεση, για παράδειγμα, νομίζω ότι ξεπερνάει σε γραφικότητα πολλά ελληνικά παραδείγματα, ενώ η αφίσα του UKIP σοκάρει με τον ωμό ρατσισμό της (δεν ξέρω αν θα βλέπαμε κάτι αντίστοιχο από ελληνικό κόμμα, εκτός της νεοναζιστικής Χρυσής Αυγής).

Η δολοφονία της Κοξ, η πρώτη δολοφονία βουλευτή σε 26 χρόνια, ήταν ένα «wake up call» για πολλούς, γι’ αυτό και αποφασίστηκε και από τα δύο στρατόπεδα να αναστείλουν τις εκστρατείες τους. Ο Κάμερον και ο Κόρμπιν εμφανίστηκαν μαζί δίνοντας ένα παράδειγμα ενότητας, σε αντίθεση με τις αλληλοκατηγορίες που έχουμε δει στην Ελλάδα σε περιπτώσεις φυσικής βίας εναντίον βουλευτών.

Αυτό που με ανησυχεί προσωπικά είναι ότι η ξενοφοβία και ο ρατσισμός εκλογικεύονται και εκφράζεται πλέον ανοιχτά σαν άποψη στην Αγγλία. Παρά τα δικά μας θέματα με την ξενοφοβία, δεν ξέρω αν θα μπορούσαμε να συγκριθούμε σε επίπεδο ξενοφοβίας αυτή τη δεδομένη στιγμή.

Τέλος, η δική μου άποψη: η Ευρώπη οφείλει να παραμείνει ενωμένη, αλλά την ίδια στιγμή ΕΠΙΒΑΛΛΕΤΑΙ να αλλάξει, αν θέλει να έχει μέλλον. Αν δεν γίνουν οι απαραίτητες μεταρρυθμίσεις, που θα ενισχύσουν το κοινό όραμα και τη κοινή ισότιμη συμμετοχή, τότε ο ευρωσκεπτικισμός θα ανεβαίνει ενισχύοντας την ξενοφοβία, το ρατσισμό και εντέλει τον νεοφασισμό που θα ρίξει τα εθνικά κράτη στο σκοταδισμό.

-Της Ευρώπης σου! -Της δικιάς σου!

Ετυμολογικά, Ευρώπη σημαίνει αυτή που έχει μεγάλα μάτια (ευρύς + ωψ). Ενδιαφέρουσα πληροφορία όταν, κοιτώντας τα τελευταία 100 χρόνια, το μόνο που βλέπει κανείς είναι πόσο κοντόφθαλμη υπήρξε. Προφανώς, η Ευρώπη έπαψε να υφίσταται ως (μυθολογικό) πρόσωπο όταν πέθανε και έγινε αστερισμός, αλλά συνεχίζει έκτοτε να υπάρχει ως ήπειρος και τα τελευταία πενήντα χρόνια ως ένας διαρκώς μεταβαλλόμενος πολιτικός οργανισμός με διάφορες λειτουργίες. Read more

Γιατί να ψηφίζουν όσοι ζουν στο εξωτερικό;

Μια κλασική συζήτηση που κάνουμε την περίοδο των εκλογών όσοι ζούμε εκτός Ελλάδας είναι για το δικαίωμά μας να ψηφίζουμε στις εθνικές εκλογές, από τη στιγμή που τη δεδομένη στιγμή ζούμε στο εξωτερικό.

Ας δούμε κατ’ αρχάς ποιοι είναι οι Έλληνες υπήκοοι που ζούνε στο εξωτερικό:

  • Φοιτητές ή υποψήφιοι διδάκτορες,
  • Άνθρωποι που έφυγαν με την κρίση (δηλαδή είναι έξω λιγότερο από 5 χρόνια)
  • Άνθρωποι που έφυγαν πριν την κρίση (πάνω από 5 χρόνια)
  • Άνθρωποι που έφυγαν πριν τη δεκαετία του ’70
  • Ομογενείς δεύτερης και τρίτης γενιάς

Read more

Τρία χρόνια στο εξωτερικό: ο απολογισμός ενός νεομετανάστη

Bournemouth, 2011. Η κάμερα ακουμπισμένη πάνω σε έναν ξύλινο φράχτη.

Για την αγγλική έκδοση του κειμένου, εδώ.
Για το update για τα 5 χρόνια, εδώ.

Σήμερα κλείνω 3 χρόνια στο εξωτερικό, μετανάστης, όπως οι παππούδες μου τη δεκαετία του ’50. Η ιστορία που ακολουθεί είναι ένας απολογισμός και μια εξομολόγηση συνάμα, με πράγματα που ελάχιστοι ξέρουν για μένα. Read more

“O κάθε λαός είναι υπεύθυνος για την ιστορία του, υπεύθυνος και για την κατάσταση στην οποία βρίσκεται σήμερα.”

Τάδε έφη ο Κορνήλιος Καστοριάδης, ένα από τα πιο φωτεινά ελληνικά μυαλά του 20ού αιώνα. Κυνηγημένος για τις ιδέες του, γεννημένος αμφισβητίας, συνιδρυτής της ομάδας Σοσιαλισμός ή Βαρβαρότητα –που αργότερα έγινε σύνθημα που σφετερίστηκε ο Παπανδρέου-, ο Καστοριάδης στην παρούσα συνέντευξή του μιλάει για το πώς η ελληνική κοινωνία απέτυχε να διαμορφώσει πολιτική συνείδηση τους τελευταίους είκοσι αιώνες.

Read more

Λονδίνο, μια λέξη χίλιες εικόνες…

Στα μάτια μου, το Λονδίνο έμοιαζε με μια ηλικιωμένη αρχοντική γυναίκα, που μετά από πολλές ταλαιπωρίες και πάθη, κάθεται φιλάρεσκη μπροστά στον καθρέφτη, φτιάχνοντας τα άσπρα της μαλλιά, λίγο πριν πέσει για ύπνο.  Δεν μπορούσε τίποτα άλλο να είναι αυτή η πόλη, παρά μια γυναίκα νάρκισσος.

Έτσι περιγράφω στο μυθιστόρημά μου αυτή την πόλη που τόσο μ’ αρέσει, αλλά δεν ξέρω γιατί.  Ίσως, όπως μου είπε κάποιος, επειδή δεν έχω ζήσει εκεί.  Όταν ζεις κάπου τα απομυθοποιείς όλα, αλλά ευτυχώς, δεν συμβαίνει πάντα.

Διάβασε τη συνέχεια…

De profundis

Αυτό είναι το τελευταίο κείμενο που γράφω πριν φύγω απ’ την Ελλάδα, και γι’ αυτό είναι σαν μια εκ βαθέων εξομολόγηση. Θα γράψω κάποια πράγματα που σκέφτομαι και θα ήθελα να μοιραστώ με τους φίλους μου, που είναι διασπαρμένοι σε Ελλάδα και εξωτερικό.

Διάβασε παρακάτω, αν θες…

Contact me