December 24, 2016 stefivos

Φωτογραφίες χωρίς ψυχή

Θέλετε να θυμάστε την πραγματικότητα μέσα από μια οθόνη;

Πείτε ότι είστε σε ένα αυτοκίνητο και ταξιδεύετε. Αδιάφορα, γυρνάτε στα δεξιά σας, βλέπετε την θάλασσα και μένετε έκθαμβοι. Το ηλιοβασίλεμα σκεπάζει τα πάντα με ένα έντονο πορτοκαλί χρώμα, που κοκκινίζει στα σύννεφα και μωβίζει προς τον ουρανό. Φοβάστε ότι σε λίγο θα αλλάξουν τα χρώματα, οπότε βγάζετε το κινητό σας και τραβάτε φωτογραφία. Μία, δύο, τρεις, όχι. Δεν βγαίνει όπως το βλέπετε εσείς. Ξανά. Μία, δύο, τρεις. Καλύτερα τώρα, αλλά έχουν μπει κάτι δέντρα στη φωτογραφία. Προσπαθείτε ξανά. Το πορτοκαλί βαθαίνει. Ο ήλιος έχει βυθιστεί περισσότερο στην θάλασσα και τα χρώματα δεν είναι τόσο όμορφα όπως πριν.

Πείτε αλήθεια, αυτό δε θα κάνατε; Σίγουρα κάποιοι θα προτιμούσαν απλά να απολαύσουν το ηλιοβασίλεμα, αλλά μάλλον οι περισσότεροι θα προσπαθούσαν να το φωτογραφήσουν. Να το αποτυπώσουν σε μια φωτογραφία που δε θα ξαναέβλεπαν ποτέ, αλλά και που να ξαναέβλεπαν, δεν θα τους θύμιζε τίποτα από εκείνη την στιγμή.

Ανήκω στην τελευταία γενιά που άρχισε να φωτογραφίζει σε φιλμ. Σε κανονικό φιλμ, 12άρι, 24άρι ή 36άρι, στα 100 ISO συνήθως, που το πήγαινες στο φωτογραφείο για εμφάνιση.

Υπήρχε πάντα μια δεύτερη σκέψη κάθε φορά που έβγαζες φωτογραφία. Άξιζε; Σίγουρα; Δεν μπορούσες να πατήσεις το κουμπί αν δεν ήσουν βέβαιος ότι θα αποτυπωνόταν ακριβώς αυτό που ήθελες. Κάθε φωτογραφία ήταν και μια ανάμνηση, γιατί ήταν η μοναδική που τραβούσες εκείνη τη στιγμή. Δεν μπορούσες να χαραμίσεις δεύτερη, ούτε υπήρχε χώρος στα άλμπουμ για φωτογραφίες που δεν έλεγαν τίποτα.

Αυτή η καθυστέρηση είχε ιδιαίτερη σημασία. Για να κρίνεις αν άξιζε να φωτογραφίσεις την στιγμή, έπρεπε να την καταγράψεις πρώτα με τις αισθήσεις σου. Αν ο εγκέφαλος εντυπωσιαζόταν, τότε έδινε εντολή για φωτογραφία. Αν όχι, την προσπερνούσες.

Αυτό δεν συμβαίνει πια. Πλέον τραβάμε άπειρες φωτογραφίες, γιατί δεν μας περιορίζει τίποτα.

Το κατάλαβα πρώτη φορά σε ένα ταξίδι, όταν συνειδητοποίησα ότι είχα τραβήξει σε μια μέρα κάπου 200 φωτογραφίες. Όταν τις καθάρισα, έμειναν λιγότερες από πενήντα. Αν είχα αναλογική και όχι ψηφιακή μηχανή, θα είχα περιοριστεί σε 10. Γιατί τόσες ήταν οι στιγμές που άξιζαν και θα μπορούσα να ανακαλέσω στο μέλλον.

Τα social media και η διαρκής ανάγκη για δράση μας έχει κάνει να πιστεύουμε πως η κάθε μας στιγμή αξίζει να καταγράφεται. Ο πρωινός καφές, η διαδρομή προς τη δουλειά, το κρουασάν στο διάλειμμα, η επίσκεψη στην τουαλέτα, το ποτό που παραγγείλαμε, μέχρι και το σουβλάκι με τα λάδια να στάζουν στο πιάτο.

Αναμφίβολα, αν θέλουμε να είμαστε ευτυχισμένοι (τουλάχιστον με τον επικούρειο ορισμό) πρέπει να μάθουμε να εκτιμούμε τα μικρά πράγματα ώστε να αντλούμε χαρά. Για να γίνεται αυτό, όμως, πρέπει να είμαστε εκεί, με τις αισθήσεις μας ανοιχτές και την προσοχή μας καρφωμένη σε αυτό που υπάρχει μπροστά και γύρω μας. 

Με το που βγαίνει ένα κινητό, η προσοχή μας στρέφεται αλλού. Αυτομάτως. Ασυναίσθητα. Πάει στο κάδρο, στον φωτισμό, στο αν βγαίνω ωραίος, στο “μισό να την ανεβάσω”. Και μετά check in. Α, και tag. 

Τα σκέφτηκα όλα αυτά επειδή εδώ και πέντε ώρες κάθομαι σε ένα έρημο αεροδρόμιο και περιμένω να ξημερώσει, για να πάρω την πτήση μου για Αθήνα. Βρήκα έτσι την ευκαιρία να οργανώσω τις φωτογραφίες μου, φωτογραφίες δεκαετίας, δηλαδή μερικές χιλιάδες. Αυτό που έκανα στην πραγματικότητα ήταν να σβήσω τουλάχιστον ένα 70%.

Υπάρχουν φωτογραφίες που βλέπω και ναι μεν θυμάμαι από πού είναι, αλλά δεν θυμάμαι καθόλου πώς ένιωθα. Αυτό για μένα δεν είναι ανάμνηση. Τι νόημα έχει μια τέτοια φωτογραφία αν δεν μου λέει τίποτα;

Υπάρχουν όμως και αυτές που αισθητικά είναι μέτριες, που απεικονίζουν απλά μια απόδειξη, ένα κουτί μπύρας, μια παρέα ξαπλωμένη σε παγκάκι κλπ, μικρά πράγματα που είναι αρκετά για να φέρουν στο νου μου εκείνες τις στιγμές, τόσο έντονα που αν κλείσω τα μάτια, τις ξαναζώ.

Το τι κάνει ο καθένας με τις στιγμές και τις φωτογραφίες του είναι προφανώς προσωπικό. Την επόμενη φορά όμως που θα βγάλετε μια φωτογραφία, αναρωτηθείτε για λίγο αν θα μπορείτε να θυμάστε αυτή τη στιγμή και χωρίς την φωτογραφία. Αν ναι, τότε τραβήξτε την. Αν όχι, τότε ίσως να μην αξίζει.

Συγχωρήστε μου το περίεργο συντακτικό του κειμένου. Έχω 24 ώρες ξύπνιος και πάω για προσωπικό ρεκόρ 40ώρου.

2009, σε στρατιωτικά "σκηνάκια" στην Κύπρο. Μόλις έχουμε ξυπνήσει και απολαμβάνουμε ένα παγωμένο, αλλά ήσυχο πρωινό. Θα θυμόμουν τα πάντα για αυτό το πρωινό, ακόμα και χωρίς την φωτογραφία.

2009, σε στρατιωτικά “σκηνάκια” στην Κύπρο. Μόλις έχουμε ξυπνήσει και απολαμβάνουμε ένα ήσυχο και παγωμένο πρωινό. Θα θυμόμουν τα πάντα για αυτή τη στιγμή, ακόμα και χωρίς την φωτογραφία.

 

Tagged: , , , , , , , ,

About the Author

stefivos Nothing to declare.